Prof. Dr. Nuray Bozkurt

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI

MENAPOZ –OSTEOPOROZİS


Menopoz yumurtalıkların aktivite kaybına bağlı olarak adet görme döngüsünün kaybolmasıdır. Normal yumurtlamanın olduğu sikluslardan adetin kesildiği döneme kadar olan düzensiz siklusların olduğu dönem perimenopozal geçiş yılları adı verilir. Kadınların sadece %10 ‘unda adet döngüsü birdenbire biter.

Menopozdan önceki 2-8 yıl içerisinde yumurtlamanın bozulduğu düzensiz sikluslar görülebilir. Bu sikluslarda yumurtlama olabileceği için, perimenopozal dönemde olan kadınlar FSH ve LH hormonları beklenen düzeye ulaşmadıkça gebelik riski taşırlar.

Menopoz sonrası, kadınlar mutlaka kontrole gitmelidirler. Yıllık muayenelerde meme ve pelvik muayene, vücut kitle indeksi, smear taraması yapılması gerekmektedir.

Menopoz sonrası tiroid bozuklukları sık görüldüğü için 40 yaş civarında TSH bakılmalı, 60 yaşa kadar her 2 yılda bir tekrarlanmalıdır.

Bir ya da daha fazla osteoporozis (kemik erimesi) riski taşıyan, kırık öyküsü olan ve 65 yaş üstü olan postmenopozal kadınlarda mutlaka kemik yoğunluğu değerlendirilmelidir.

Mammografi taraması 40 yaşta başlamalıdır. Her muayenede, anormal lipidleri de içeren spesifik durumlar değerlendirilmeli, beslenme, fiziksel aktivite,uriner fonksiyonlar, alkol ve ilaç kullanımı gibi yaşam standartını etkileyen ve bozan durumlar konuşulmalıdır. 50 yaştan sonra yıllık olarak gaitada gizli kan bakılmalıdır.

Kolonoskopi 50 ve 55 yaş arası hastalara rutin önerilmelidir. Aile öyküsü yokda tekrarlanmaz.


MENOPOZLA İLGİLİ SEMPTOMLAR NELERDİR?


- Bu hastalarda erken dönemde azalmış kanama veya fazla kanama, düzensiz adetler ve adet görmeme gibi adet döngüsü bozuklukları

- Sıcak basmaları ve terleme

- Atrofik bulgular, ağrılı ilişki, vulvar kaşıntı , vaginal ve genel cilt atrofisi, üriner atrofiye bağlı olan idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma şikayetleri olabilir.

- Uzun dönem bulguları ise, kemik erimesi ve kalp damar sistemi hastalıklarının ortaya çıkmasıdır


MENOPOZ TEDAVİSİ


Hormon tedavisinin amacı eksik olan estrojen hormonunun hastaya verilerek menopozal semptomların azaltılmasıdır. Karşılanmamış estrojen nedeniyle rahim zarı kemeri olmaması için progesteron hormonuyla kombine edilir.

Ağızdan ciltten veya vaginal yolla devamlı veya aralıklı kullanım şekliyle tedavi verilebilir. Hormon tedavisinin bilinen tek endikasyonu sıcak basmalarıdır. Ancak bu tedavi ile kemik erimesi önlenebileceği ve vaginal kuruluk, idrar kaçırma, uyku bozuklukları, kas ağrılarının düzeleceği, diyabetin önlenebileceği ve yaşam kalitesinin artacağı bildirilmiştir. 45 yaşın altındaki kadınlarda, 50 yaşa kadar hormon tedavisinin verilmesi kılavuzlarca önerilmektedir.

Hormon tedavisi verirken hastanın semptomları, genel durumu, riskleri, hastaya ayrıntılı olarak anlatılmalıdır. Meme kanseri öyküsü varsa tromboz için risk faktörü varsa, kontrol edilemeyen hipertansiyon varlığında, anormal vaginal kanama,karaciğer fonksiyon bozuklukları durumlarında hormon tedavisi verilmez. Hormon tedavisi mümkün olan en düşük dozda ve sürede hasta ile konuşarak ve ayrıntılı yarar/zarar oranlamasını yaparak vermeliyiz. Hormon tedavisi kullanılamayan hastalarda efektif olabilecek diğer tedavileri de verebiliriz.